Cocktail party effect

Cocktail Party Effect

Stel, je bent op een nieuwjaarsborrel. Je staat geanimeerd te praten met collega’s over alle plannen en goede voornemens voor het komende jaar. Om je heen is volop geroezemoes en beweging. Je luistert aandachtig naar dat ene wilde plan van jouw collega. Plots hoor je niets meer van wat hij zegt, omdat iemand in het groepje achter je jouw naam noemt … Je eigen naam horen, is altijd raak: aandacht verzekerd. 

Zo werkt het ook met andere prikkels. Er moet een mentaal haakje zijn voor de stimulus, willen we deze horen of zien. Mensen beschikken namelijk over automatische filters, waardoor heel veel prikkels het ene oor in gaan en het andere oor uit. We krijgen veel stimuli wel onder ogen, maar de meesten daarvan zien we niet.

Anchoring & adjustment

Anchoring and adjustment

Je hebt vast wel eens aan een winactie meegedaan, waarbij je moet raden hoeveel knikkers of snoepjes er in een glazen pot zitten. Het is vaak ontzettend lastig om een goede inschatting te maken. Helemaal wanneer je niet de enige bent die een gokje waagt. Als je hoort wat iemand voor je antwoordt, is de kans namelijk groot dat je daar met je eigen inschatting dichtbij in de buurt blijft. Zit je voorganger er flink naast, dan komt jouw gok ook niet in de buurt van het juiste antwoord. 

Wat hier gebeurt is dat je beïnvloed wordt door het antwoord van je voorganger. Onbewust neem je dit als uitgangspunt (‘anchor’) voor je eigen inschatting. Dit referentiepunt pas je naar eigen inzicht aan (‘adjustment’) om tot jouw antwoord te komen. Als je voorganger gokt dat er 999 snoepjes zijn, in plaats van 163, is de kans groot dat jij ook een veel hoger aantal noemt.